Basisschool de Blauwe Pauw op matje Onderwijsinspectie

28 juni 2019

Lean in het onderwijsBij Lean denken de meeste mensen aan het verbeteren van uitgebreide processen in grote bedrijven. Maar wist je dat continu verbeteren ook veel waarde kan toevoegen in de klas? Sterker nog, in het onderwijs kunnen we het levensgeluk generatie overstijgend vergroten! Hoe? Bijvoorbeeld zoals in dit verhaal, over fictieve basisschool de Blauwe Pauw. Met dank aan onze samenwerkingspartner Klasse.pro voor de inspiratie uit hun masterclass met Dr. Jay Marino.

Dit is Peter. Peter is schooldirecteur van de Basisschool de Blauwe Pauw. Vandaag kreeg hij van de Onderwijsinspectie het oordeel ‘onvoldoende’.

Als Peter ’s avonds in bed ligt, spoken allerlei vragen door zijn hoofd…

Hoe Lean in het onderwijs

  • Wat moet ik het bestuur vertellen?
  • Hoe ga ik de docenten vragen te verbeteren, terwijl ze al zo’n hoge werkdruk voelen?
  • Hoe krijg ik input voor verbeteringen van de leerlingen?
  • Hoe blijf ik binnen het gestelde budget?

Lean in het onderwijs toepassen

De volgende ochtend zit hij humeurig aan het ontbijt. Zijn vrouw vertrekt naar haar werk. Terwijl ze de voordeur uitstapt, roept ze richting de keuken: “Waarom bel je die directeur niet, die van die masterclass laatst?!” Peter kijkt op, daar had hij nog niet aan gedacht!

Een uur later zit hij achter Skype. Hij belt Dr. Jay Marino, de Amerikaanse directeur van een School District die vaker voor deze uitdaging heeft gestaan. Als Peter ophangt, zit hij te glimmen aan de keukentafel. Dit wordt een leerzaam jaar! De belangrijkste tips van Dr. Marino staan met dikke letters in zijn notitieboekje:

  1. Verbeter samen met het bestuur.
  2. Help docenten om verbeteren onderdeel te maken van het dagelijks werk.
  3. Leer leerlingen individueel en als groep verbeteren.

Gezamenlijk streven

Peter plant een afspraak met het bestuur. De bestuursleden zijn van de oude stempel: rust, reinheid en regelmaat. Peter herinnert zich gesprekken met hen, waarin hij nieuwe ideeën stond te verdedigen. Dat wil hij niet meer. Hij besluit zijn voorstellen af te stemmen op de belangen van het bestuur, zodat het behalen van een ‘voldoende’ van de onderwijsinspectie een gezamenlijk streven wordt.

Rust

Overzicht en richting geven rust. De missie, visie en doelen concreet opschrijven helpt daarbij. Niet alleen voor de school (of stichting) als geheel, maar ook per klas (“we komen naar school om te leren en te spelen en te leren van onze fouten”) en per leerling. Wat moet er verbeteren voor minimaal een ‘voldoende’ volgend jaar?

Onderwijs en Lean

Reinheid

Peter wil in één oogopslag (laten) zien hoe het ervoor staat. Dr. Marino raadde hem databorden aan. Iedereen moet deze metertjes begrijpen en kunnen beïnvloeden. Groep 5 wil bijvoorbeeld dat ze als groep op 31 oktober gemiddeld 8 van de 10 sommen goed hebben. Bij databorden gaat het om het groepsgevoel. In het portfolio bepaalt iedere leerling zijn/haar individuele doel. Daarnaast is het belangrijk om afspraken te maken. Hoe werken we samen? Doordat de missie van groep 5 luidde “We helpen elkaar”, had groep 5 om op 31 oktober gemiddeld 8 van de 10 sommen goed.

Regelmaat

Peter wil verrassingen bij de volgende inspectie voorkomen. Daarom wil hij vaste momenten om de huidige stand van zaken te bespreken. In wekelijkse groepsvergaderingen bespreken leerlingen zelf hoe het gaat met de klassendoelen en het individuele portfolio. De leerkracht faciliteert waar nodig. Ook bespreken leraren toets-uitslagen met elkaar om trends te ontdekken in nog-niet-begrepen lesstof en om van elkaar te leren voor hun eigen portfolio. Maar ook op school- en bestuursniveau wordt de voortgang elke 2 weken besproken.

Ruimte

Eén ding dat Peter nog mist is ruimte. Dr. Marino raadde hem aan leerkrachten en leerlingen ruimte te geven. Ruimte om zelf te leren. Ruimte om eigen doelen te bepalen. Ruimte om eigen fouten te maken. Laat leerlingen (binnen heldere kaders) hun eigen portfolio opstellen, bijhouden en delen met hun ouders. Het bestuur moet even wennen aan deze toevoeging. Bij wijze van experiment geven ze Peter de ruimte om het te proberen.

Lean in het onderwijs

Wil je weten hoe het de Blauwe Pauw is gelukt om het oordeel van de Onderwijsinspectie te verbeteren naar ‘voldoende’? Ben je nieuwsgierig naar meer praktijkvoorbeelden van Lean in het basis-, voortgezet- en beroepsonderwijs? Neem dan contact op met LCG-consultant Alissa (alissa.wetzer@leancg.nl) of Marijke van Klasse.pro (marijke@klasse.pro).